Oturum Aç

Maliye Bakanlığı’nın İlgili Olduğu Fasıllar

17 Aralık 2004 tarihinde Brüksel'de gerçekleştirilen AB Hükümet ve Devlet Başkanları Zirvesi'nde alınan karar uyarınca, Türkiye ile tam üyelik müzakereleri 3 Ekim 2005 tarihinde başlatılmıştır. Bakanlığımız “Kamu Alımları”, “Vergilendirme”, “Ekonomik ve Parasal Politika”, “Mali Kontrol” ve “Mali ve Bütçesel Hükümler” fasılları başta olmak üzere müzakere fasılları çerçevesindeki çalışmalara katılım ve katkı sağlamaktadır.

KAMU ALIMLARI

5 No’lu Kamu Alımları faslında tanıtıcı ve ayrıntılı tarama toplantıları 7 Kasım ve 28 Kasım 2005 tarihlerinde yapılmıştır. Tarama toplantılarının ardından açılış kriterleri 17 Mayıs 2006 tarihinde tarafımıza iletilmiştir.

Birinci açılış kriteri, kamu alımlarına ilişkin her alanda tutarlı bir politika izlenmesini temin edecek ve uygulamayı yönlendirecek bir kurumun belirlenmesidir. Bu kriter kapsamında;

·         Bakanlığımız, kamu alımlarına ilişkin her alanda tutarlı bir politika izlenmesini sağlamak ve uygulamayı yönlendirmekle sorumlu kurum olarak belirlenmiştir. Bakanlığımız, 25/6/2009 tarihli ve 5917 sayılı Kanun ile 178 sayılı Maliye Bakanlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen hüküm uyarınca “genel ekonomik politika ve stratejiler çerçevesinde kamu alımlarına ilişkin temel politikaları oluşturmak, bu konudaki Kanun tasarılarının hazırlanmasında ilgili kurumlar arasında koordinasyonu sağlamak” ile görevlidir.

·         Kamu alımları faslında etkin koordinasyonun sağlanabilmesi amacıyla, 13/10/2010 tarihli ve 120 sayılı Genel Müdürlük onayı ile Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü bünyesinde “Kamu Alımları Koordinasyon Dairesi” kurulmuştur.

·         Kamu alımları alanında idari kapasitenin geliştirilmesi amacıyla, Bakanlığımız ile OECD-SIGMA işbirliğinde 2009 yılından bu yana ilgili kurumların katılımıyla çeşitli konularda AB kamu alımları müktesebatı ve ülke uygulamalarının ele alındığı çalıştaylar gerçekleştirilmektedir.

İkinci açılış kriteri, kamu alımlarına ilişkin olarak yasal uyumun sağlanmasını ve idari kapasitenin geliştirilmesini içeren kapsamlı bir Strateji Belgesi’nin hazırlanmasıdır. Bu bağlamda ilk taslağı 2009 yılında, ikinci taslağı ise 2010 yılında Bakanlığımız ve ilgili kurumların katkılarıyla hazırlanan Kamu Alımları Ulusal Strateji Belgesi’nin güncellenmesine ilişkin çalışmalar, Başkanlığımız koordinasyonunda sürdürülmektedir.

Üçüncü açılış kriteri, kamu ihale mevzuatı kapsamının AB Direktifleri kapsamı ile uyumlu hale getirilmesi ve AB mevzuatı ile uyumlu olmayan tüm istisnaların yürürlükten kaldırılmasıdır. Bu kriterin karşılanmasına yönelik olarak Hükümet Programı ve Eylem Planı ile Avrupa Birliği’ne Katılım İçin Ulusal Eylem Planı çerçevesinde mevzuat değişikliği çalışmaları devam etmektedir.

Öte yandan, Gümrük Birliği’nin güncellenmesi müzakereleri kapsamında kamu alımları alanında yürütülen çalışmalara Bakanlığımızca katkı sağlanmaktadır.

Bakanlığımızca uluslararası platformda kamu alımları alanında meydana gelen gelişmeler yakından takip edilmektedir. Bu çerçevede, Avrupa Komisyonu “Kamu Alımları Danışma Komitesi”, Dünya Ticaret Örgütü “Kamu Alımları Anlaşması”, Birleşmiş Milletler “UNCITRAL Kamu Alımları Model Kanunu”, OECD “Kamu-Özel Sektör Ortaklıkları” ve OECD “Önde Gelen Kamu Alımları Uygulayıcıları” toplantılarına katılım sağlanmaktadır.

VERGİLENDİRME

16 no.lu başlık altında ele alınan Vergilendirme faslı;

·           Dolaylı vergileri (KDV, ÖTV),

·           Doğrudan vergileri (Kurumlar Vergisi, Gelir Vergisi),

·           Karşılıklı Yardımı (vergi kaçakçılığı ve vergiden kaçınmanın önlenmesi) ve

·           AB Adalet Divanı kararlarını kapsamaktadır.

Vergilendirme faslına ilişkin tanıtıcı ve ayrıntılı tarama toplantılarının ardından bir adet açılış kriteri 2007 yılı Nisan ayında tarafımıza iletilmiştir.

Bu kriter çerçevesinde, Türkiye’nin alkollü içecekler, ithal tütün ve ithal sigaralara ilişkin ayrımcı vergilendirmenin önemli ölçüde azaltılmasına yönelik somut adımlar atması ve kalan ayrımcı vergilerin kaldırılması için Komisyon ile mutabık kalınacak bir plan sunması gerekmiştir.

Vergilendirme faslının müzakere sürecinde atılan başlıca adımlar sırasıyla şu şekildedir:

·           Açılış kriterinin karşılanması yolunda ilk adım olarak “Taslak Eylem Planı” hazırlanarak 15 Ocak 2009 tarihinde Avrupa Komisyonu’nun değerlendirmesine sunulmuştur. Bu süreçte Eylem Planına ilişkin olarak Komisyon yetkilileri ile teknik düzeyde toplantılar gerçekleştirilmiştir.

·           14 Nisan 2009 tarihli Bakanlar Kurulu Kararı ile 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) Kanununa ekli (III) sayılı listenin (A) cetvelinde yer alan alkollü içeceklerin vergi oranları ve asgari maktu vergi tutarları yeniden belirlenmiş ve nisbi vergi oranları sıfıra indirilerek, maktu vergilemeye geçilmiştir.

·           Eylem Planı’nın nihai hali 18 Mayıs 2009 tarihinde Avrupa Komisyonu’na iletilmiştir.

·           Eylem Planı öncelikle Konsey Genişleme Gurubunda ve ardından AB Daimi Temsilciler Komitesi’nde (COREPER) kabul edilmiştir.

Hazırlanan Müzakere Pozisyon Belgesi’nin Konsey’de görüşülmesinin ardından 30 Haziran 2009 tarihinde Hükümetler Arası Konferansta düzenlenen bir törenle Vergilendirme faslı müzakerelere açılmış ve aşağıda sıralanan dört adet kapanış kriteri tarafımıza iletilmiştir: 

·           Türkiye’nin, Ortaklık Anlaşmasına Ekli Protokol’ün ayrımcılık yapılmaksızın tam olarak uygulanması yükümlülüğünü yerine getirmesi;

·           Türkiye’nin KDV ve ÖTV alanlarında müktesebata uyum konusunda kayda değer bir ilerleme kaydetmesi ve diğer alanlarda tam uyumu sağlamak için ayrıntılı bir takvim sunması; Türkiye’nin, yükümlülüklerine uygun olarak, 18 Mayıs 2009 tarihli Eylem Planını, bu Eylem Planına ekli ilave bilgiler dahil olmak üzere taahhütleriyle ve ortaya konan takvimle uyumlu biçimde uygulayarak alkollü içecekler, ithal tütün ve ithal sigaralara ilişkin ayrımcı vergilendirme uygulamalarına tamamen son vermesi veya bu Planda gösterilen tarihlerden daha önce bu ayrımcı vergilendirme uygulamalarını tamamen kaldırması;

·           Türkiye’nin, vergi mevzuatını uygulamak ve yürütmek, vergileri etkin bir şekilde toplamak ve merkezi ve yerel vergi ofislerinde gerekli altyapıyla vergi mükelleflerini kontrol etmek için yeterli idari kapasiteye sahip olduğunu göstermesi; özellikle Merkezi İrtibat Bürosu ve ÖTV İrtibat Bürosunun kurulmasına, yeterli personelle donatılmasına ve AB’ye katılımla birlikle işlevsel olmasına ilişkin bütün düzenlemeleri yapması;

·           Türkiye’nin bilgi teknolojileri ile ilgili karşılıklı bağlantıların (IT interconnectivity) kurulmasına yönelik kapsamlı ve tutarlı bir stratejiyi Komisyona sunması ve özellikle KDV Bilgi Değişim Sistemi (VIES) ve ÖTV Dolaşım Kontrol Sistemi (EMCS) olmak üzere bilgi teknolojileri ile ilgili tüm karşılıklı bağlantı sistemlerini geliştirmede yeterli ilerleme kaydetmiş olması.

EKONOMİK VE PARASAL POLİTİKA

Ekonomik ve Parasal Politika Faslına temel teşkil eden müktesebat genel olarak; üye devletlerin merkez bankalarının bağımsızlığı, kamu sektörünün merkez bankaları tarafından doğrudan finansmanının yasaklanması ve kamu kesiminin finansal kurumlara imtiyazlı erişiminin önlenmesi konularına ilişkindir. Ayrıca, üye devletler ekonomi politikalarını koordine etmekle yükümlü olup mali, ekonomik ve finansal gözetim sürecine tabidir.

Serbest rekabete dayanan açık piyasa ekonomisi prensibi, tek para politikası ve fiyat istikrarını muhafaza hedeflerine uyum faslın temel noktalarını oluşturmaktadır. Fasıl, işleyen bir piyasa ekonomisinin varlığı ve Birlik içindeki rekabetçi baskılarla ve piyasa güçleriyle başa çıkabilme yeteneğini ifade eden Kopenhag ekonomik kriterleri ile yakından ilişkilidir.

Fasıl kapsamındaki çalışmalar, AB Bakanlığı’nın koordinasyonunda Bakanlığımız, Kalkınma Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı, Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu, Türkiye İstatistik Kurumu ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı tarafından ortaklaşa yürütülmektedir.

Bu Fasılda açılış kriteri belirlenmemiştir. 13 Mart 2015 tarihinde Brüksel’de gerçekleştirilen 4 No’lu Ekonomik ve Parasal Konular, Sermaye Hareketleri ve İstatistik Alt Komitesi toplantısında, Fasıl kapsamındaki mevzuat gözden geçirilmiştir. Toplantıda, Başkanlığımız Bakanlığımızı temsilen “Maliye Politikası ve Ulusal Bütçe Çerçevesi” başlıklı bir sunum yapmıştır. Sunum kapsamında, bütçe hazırlama süreci, maliye politikası hedefleri (harcama ve gelir), merkezi yönetim bütçe büyüklükleri, mali disiplin mekanizmaları ve mali yönetim sisteminin unsurları (5018 sayılı Kanun, iç kontrol, iç denetim) konuları ele alınmıştır.

Toplantıyı takiben Fasla ilişkin Müzakere Pozisyon Belgemiz güncellenerek 20 Mart 2015 tarihinde Komisyon’a iletilmiştir.

Fasıl kapsamında, Ülkemizin, Üye Devletlerin Bütçe Çerçeveleri için Yükümlülüklerine İlişkin 2011/85/EU sayılı Konsey Direktifine uyum sağlaması gerekmektedir. Direktif ile, üye devletlerden, orta vadeli bütçe hedefleri ve AB’nin İşleyişine Dair Antlaşma’da yer alan bütçe ve borç limitlerine ilişkin yükümlülüklerle uyumlu olacak şekilde rakamsal mali kural uygulamaları ve mali otoriteler karşısında bağımsızlığa ya da işlevsel özerkliğe sahip olan kurumlar tarafından yapılacak güvenilir ve bağımsız analizlere dayanan etkin ve zamanında bir izleme sistemi oluşturmaları beklenmektedir. Ülkemiz, 20 Mart 2015 tarihinde Komisyon’a iletilen Müzakere Pozisyon Belgesi’nde söz konusu Konsey Direktifi kapsamında yer alan düzenlemelere üyelikten bir yıl önce uyum sağlayacağını taahhüt etmiştir.

29 Kasım 2015 tarihinde Brüksel’de gerçekleştirilen Türkiye-AB Zirvesi’nde alınan karar üzerine, 14 Aralık 2015 tarihinde Brüksel’de düzenlenen 11. Hükümetlerarası Konferans (HAK) kapsamında bu Fasıl müzakerelere açılmış ve Fasla ilişkin kapanış kriterlerini de içeren Avrupa Birliği’nin Ortak Tutum Belgesi tarafımıza iletilmiştir. Fasla ilişkin olarak üç adet kapanış kriteri tarafımıza bildirilmiştir:

·         Türkiye, Merkez Bankası’nın tam bağımsızlığını, kamu sektörünün merkez bankaları tarafından finansmanının yasaklanmasını, kamu kesiminin finansal kurumlara imtiyazlı erişiminin önlenmesini ve Merkez Bankasının hedeflerini Avrupa Merkez Bankaları Sistemi’nin (AMBS) hedefleri ile uyumlaştırma da dâhil olmak üzere Merkez Bankasının AMBS’ye tam entegrasyonunu sağlayarak, yasal çerçevesini uyumlaştırmalıdır.

·         Türkiye, 2011/85/EU sayılı Konsey Direktifinde sınırları çizilen, ulusal bütçe yapıları için belirlenmiş koşullara uyum sağlamak amacıyla yasal çerçevesini düzenlemelidir.

·         Türkiye, Katma Protokol’ün tüm üye ülkelere karşı tam olarak ve ayrım gözetmeksizin uygulanması hususunda yükümlülüklerini yerine getirmelidir.

MALİ KONTROL

32 No.lu Mali Kontrol Faslı;

·         Kamu İç Mali Kontrolü (KİMK),

·         Dış Denetim,

·         AB Mali Çıkarlarının Korunması,

·         Euro'nun Sahteciliğe Karşı Korunması olmak üzere dört temel alanı kapsamaktadır.

Tanıtıcı tarama toplantısı 18 Mayıs 2006, ayrıntılı tarama toplantısı 30 Haziran 2006 tarihinde yapılmıştır. Müzakere pozisyon belgemiz 13 Nisan 2007 tarihinde AB tarafına iletilmiş ve 26 Haziran 2007 tarihindeki AB Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesinde bu faslın müzakerelerine başlanması kararı alınmıştır. Bu Fasla ilişkin herhangi bir açılış kriteri belirlenmemiştir. Fasıl ile ilgili müzakerelerin geçici olarak kapatılabilmesi için Ek Protokolün tam olarak uygulanması şartı haricinde 6 adet teknik kapanış kriteri getirilmiştir:

1.       Yeterli uygulama kapasitesi ile desteklenmiş ve kapsamlı bir Kamu İç Mali Kontrolü (KİMK) Politika Belgesi ile belirlenmiş politikalar ile uyumlu KİMK mevzuatının benimsenmesi ve uygulanması.

2.       Sayıştay’ın INTOSAI standartları ve rehberleri ile uyumlu işleyişini garanti edecek politikaların ve mevzuatın uygulamasının benimsenmesi.

3.       AB’nin mali çıkarlarının Korunması (PIF) Konvansiyonu ve Protokolleri ile Türk Ceza Kanununun uyumlaştırılması.

4.       AB Kurucu Antlaşmasının 280(3) no.lu (artık AB’nin İşleyişine Dair Antlaşmanın 325 no’lu)maddesinden doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesini ve Komisyon tarafından yürütülen yerinde kontrol ve teftişler ile ilgili 2185/96 (AT) no.lu tüzüğün uygulanmasını temin etmek üzere ve özellikle en geç katılım tarihinden itibaren, Komisyon müfettişlerine yardım yükümlülüğünü taşıyan, etkin ve verimli koordinasyon hizmetinin kurulması.

5.       Euro’nun sahteciliğe karşı korunmasını düzenleyen 1338/2001 sayılı Konsey Tüzüğüne en geç katılım tarihinden itibaren uygulanabilir olmak üzere yasal ve idari uyumun sağlanması.

6.       Euro’ya benzer madalyonlar ve hatıra paraları ile ilgili 2182/2004 sayılı Konsey Tüzüğü’ne en geç katılım tarihinden itibaren uygulanabilir olmak üzere yasal ve idari uyumun sağlanması.

Söz konusu kapanış kriterlerinden ilki olan KİMK Politika Belgesi’nin ve ilgili Eylem Planı’nın güncellenmesi ve buna uygun olarak gerekli mevzuat değişikliklerinin tamamlanarak etkin şekilde uygulanması, doğrudan Bakanlığımız Bakanlığımızın görev alanına girmekte olup,

Mali Kontrol faslında yürütmekte olduğumuz çalışmalar ile KİMK sisteminin güçlendirilmesi ve uluslararası standartlar ve AB uygulamalarına uyumlu hale getirilmesi amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, Başkanlığımız koordinasyonunda başta Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü olmak üzere ilgili Birimlerimizin katılımıyla, ilgili kurumların da görüşleri alınarak, 2012 yılında teknik düzeyde yeni bir Politika Belgesi Taslağı hazırlanmıştır. Taslak, görüş ve değerlendirmelerini almak üzere Avrupa Komisyonu ve OECD-SIGMA ile paylaşılmıştır. Taslağın nihai hale getirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir. Nihai Politika Belgesi’nin Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilmesi beklenmektedir. Bunun yanı sıra, ülkemizdeki mali reformun devamı ve kapanış kriterinin karşılanması kapsamında 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol (KMYK) Kanunu’nda değişiklik çalışmaları da yürütülmektedir.

Başkanlığımız bu çalışmalar çerçevesinde, Avrupa Komisyonu ve OECD-SIGMA ile Bakanlığımız Birimleri arasında işbirliğini sağlamakta ve irtibat noktası olma görevini yerine getirmektedir.

MALİ VE BÜTÇESEL HÜKÜMLER

33 no’lu Mali ve Bütçesel Hükümler faslında tanıtıcı ve ayrıntılı tarama toplantıları sırasıyla 6 Eylül 2006 ve 4 Ekim 2006 tarihlerinde gerçekleştirilmiştir. Bu toplantıların ardından Avrupa Komisyonu tarafından (bundan böyle “Komisyon” olarak anılacaktır) Tarama Sonu Raporu hazırlanmış ve söz konusu rapora ilişkin ülkemiz görüşleri Komisyon’a iletilmiştir. Faslın müzakereye açılması “üyelikle doğrudan ilgili olması” gerekçesiyle Fransa tarafından uzun süre engellenmiştir. Bu engellemeden dolayı Tarama Sonu Raporunun nihai hali Komisyon tarafından henüz resmi olarak yayımlanmamıştır.

Öte yandan, 18 Mart 2016 tarihinde Brüksel’de gerçekleştirilen Türkiye – AB Zirvesinde, faslın 2016 yılının Haziran ayının sonuna kadar devam edecek olan Hollanda’nın Dönem Başkanlığında açılmasına karar verilmiştir. Gelinen aşamada Tarama Sonu Raporunun nihai halinin resmi olarak yayımlanması beklenmektedir.

Mali ve Bütçesel Hükümler faslı kapsamındaki müktesebat, AB bütçesine sağlanacak fonlar için gerekli mali kaynaklara (öz kaynaklar) ilişkin kuralları kapsamaktadır. Söz konusu öz kaynaklar, gümrük vergileri ve şeker vergilerinden elde edilen geleneksel öz kaynaklar, istatistiki yöntemlerle hesaplanmakta olan KDV kaynağı ve Üye Devletlerin GSMG’lerinin* büyüklüğüne bağlı olarak değişen oranlarda tahsil edilen GSMG kaynağından oluşmaktadır.

Üye Devletler öz kaynaklara ilişkin katkıların doğru hesaplanması, bu katkıların tahsilatı, ödenmesi ve denetiminin yapılması ile öz kaynaklara ilişkin kurallara uyum sağlanması amacıyla gerekli idari kapasiteyi oluşturmakla sorumludur. Bu alandaki müktesebat doğrudan bağlayıcı olduğundan dolayı, ulusal hukuka aktarılması gerekmemektedir. Bu fasıl kapsamında;

-              AB bütçesinin gelir kalemlerini oluşturan öz kaynaklardan (gümrük vergileri, şeker vergisi, KDV ve GSMG) sorumlu kurumların idari kapasitelerinin güçlendirilmesi ve özellikle KDV ve gümrük vergilerinde dolandırıcılık ve kaçakçılıkla mücadelede önlemler alınması, ve

-              Öz kaynaklara ilişkin idari hazırlıklar açısından, Bakanlığımız bünyesinde bir koordinasyon yapısı oluşturulması gerekmektedir.

Fasıl kapsamındaki uyum çalışmalarının tam üyelikten hemen önce yapılması beklenmektedir.

Öte yandan, vergilendirme, istatistik, gümrük birliği ve mali kontrol gibi öz kaynaklar sisteminin uygulanması ile bağlantılı olan politika alanlarındaki çalışmalar devam etmekte olup, ilerleme raporlarında bu alanlarda kaydedilen gelişmelere yer verilmektedir.

* Avrupa Birliği Öz Kaynaklar Sistemi içerisinde yer alan GSMG kaynağı (GNI resource) Avrupa Bütünleşik Hesaplar Sistemi (ESA 95) kapsamında ve 1287/2003 sayılı Konsey Direktifinin 1. Maddesi uyarınca hesaplanmaktadır.

DİĞER İLİŞKİLİ FASILLAR

Bakanlığımız ayrıca,

  • Sermayenin Serbest Dolaşımı,

  • Şirketler Hukuku,

  • Rekabet Politikası,

  • İstatistik,

  • Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu,

  • Gümrük Birliği,

  • Sosyal Politika ve İstihdam,

  • Yargı ve Temel Haklar,

  • Adalet, Özgürlük ve Güvenlik ve

  • Çevre

fasılları ile doğrudan ilgili olup söz konusu fasıllar kapsamında yürütülen çalışmalara katkı sağlamaktadır. 

BAŞKANLIĞIMIZ, 

  • Müzakere fasıllarına yönelik tüm çalışmalarda Bakanlığımız birimleri ve ilgili kurumlar arasında irtibatı sağlamakta,

  • Bakanlığımız birimlerini veya ilgili kurumları fasıllara ilişkin olarak bilgilendirmekte ve yönlendirmekte,

  • Bakanlığımızın koordinatörlüğünü yürüttüğü fasıllara ilişkin müzakere belgelerinin (Müzakere Pozisyon Belgesi, Eylem Planı, Strateji Belgesi vb.) hazırlık çalışmalarında aktif rol almakta,

  • İlgili olduğu tüm fasıllar kapsamına giren alanlarda yurtiçi ve yurtdışı toplantıların hazırlığını yapmakta, toplantılara katılım ve katkı sağlamakta, toplantı notlarını hazırlamakta ve arşivlemekte,

  • Hazırlanan toplantı ve bilgi notlarını Bakanlığımız üst yönetimine sunmakta, müzakere fasılları ve AB’ye uyum sürecindeki gelişmeler hakkında Bakanlığımız üst yönetimini bilgilendirmekte,

  • Müzakere sürecinde kamu kurum ve kuruluşlarının AB müktesebatına uyum ve uygulamaya ilişkin çalışmalarını izlemek ve değerlendirmek amacıyla AB Bakanlığı tarafından oluşturulan ve Bakanlığımız AB Daimi Temas Noktası’nın üyesi olduğu “İç Koordinasyon ve Uyum Komitesi (İKUK)” çalışmalarına katkı vermektedir.